千字文全文(拼音)及解析
余年寄山水
539次浏览
2021年01月28日 17:42
最佳经验
本文由作者推荐
中学生安全教育教案-十大元帅的故事
千字文全文及解释
天地玄黄
(tiān dì xuán huáng)
,宇宙洪荒
(yǔ zhòu hóng huāng)
。
日月盈昃
(rì
yuè
yí
ng zè
)
,辰宿列张
(chén xiǔ liè zhāng)
。
寒来暑往
(hán lái shǔ wǎng)
,秋收冬藏
(qiū shōu dōng cáng)
。
闰余成岁
(rù
n yú
ché
ng suì
)
,
律吕调阳
(lǜ lǚ tiáo yáng)
。
云腾致雨
(yún téng zhì yǔ)
,
露结为霜
(lù
j
ié wéi shuāng)
。
金生丽水
(jīn shēng lì shuǐ)
,
玉出昆冈
(yù chū kūn gāng)
。
剑号巨阙
(jià
n hà
o jù
què
)
,
珠称夜光
(zhū chēng yè guāng)
。
果珍李柰
(guǒ zhēn lǐ nài)
,
菜重芥姜
(cài zhòng jiè jiāng)
。
海咸河淡
(hǎi xián hé dàn)
,
鳞潜羽翔
(lín qián yǔ xiáng)
。
龙师火帝
(lóng shī huǒ dì)
,
鸟官人皇
(niǎo guān rén huáng)
。
始制文字
(shǐ zhì wén zì)
,
乃服衣裳
(nǎi fú yī shāng)
。
推位让国
(tuī wèi ràng guó)
,
有虞陶唐
(yǒu yú táo táng)
。
吊民伐罪
(dià
o mí
n fá
zuì
)
,
周发殷汤
(zhōu fā yīn tāng)
。
坐朝问道
(zuò
chá
o wè
n dà
o)
,
垂拱平章
(chuí gǒng píng zhāng)
。
爱育黎首
(ài yù lí shǒu)
,
臣伏戎羌
(chén fú róng qiāng)
。
遐迩一体
(xiá ěr yī tǐ)
,
率宾归王
(shuài bīn guī wáng)
。
鸣凤在竹
(mí
ng fè
ng zà
i zhú
)
,
白驹食场
(bái jū shí chǎng)
。
化被草木
(huà
bè
i
cǎo
mù
)
,
赖及万方
(là
i jí
wà
n
fāng)
。
盖此身发
(gà
i
cǐ
shēn
fà
)
,
四大五常
(sì
dà
wǔ
chá
ng)
。
恭惟鞠养
(gōng
wé
i
jū
yǎng)
,
岂敢毁伤
(qǐ
gǎn
huǐ
shāng)
。
女慕贞洁
(nǚ
mù
zhēn
jié
)
,
男效才良
(ná
n xià
o cá
i liá
ng)
。
知过必改
(zhī
guò
bì
gǎi)
,
得能莫忘
(dé
né
ng mò
wà
ng)
。
罔谈彼短
(wǎng
tá
n
bǐ
duǎn)
,
靡恃己长
(mí
shì
jǐ
chá
ng)
。
信使可覆
(xì
n
shǐ
kě
fù
)
,
器欲难量
(qì
yù
ná
n liá
ng)
。
墨悲丝染
(mò
bēi
sī
rǎn)
,
诗赞羔羊
(shī
zà
n g
āo
yá
ng)
。
景行维贤
(jǐng
xí
ng wé
i xiá
n)
,
克念作圣
(kè
nià
n zuò
shè
ng)
。
德建名立
(dé
jià
n mí
ng lì
)
,
形端表正
(xí
ng
duān
biǎo
zhè
ng)
。
空谷传声
(kōng
gǔ
chuan
shēng)
,
虚堂习听
(xū
tang xí
tīng)
。
祸因恶积
(huò
yīn
è
jí
)
,
福缘善庆
(fú
yuá
n shà
n qì
ng)
。
尺璧非宝
(chǐ
bì
fēi
bǎo)
,
寸阴是竞
(cù
n
yī
n shì
jì
ng)
。
资父事君
(zī
fù
shì
jūn)
,
曰严与敬
(yuē
yá
n
yǔ
jì
ng)
。
孝当竭力
(xià
o
dāng
jié
lì
)
,
忠则尽命
(zhōng
zé
jì
n mì
ng)
。
临深履薄
(lí
n
shēn
lǚ
bá
o)
,
夙兴温凊
(sù
xīng
wēn
qì
ng)
。
似兰斯馨
(sì
lá
n
sī
xīn)
,
如松之盛
(rú
sōng
zhī
shè
ng)
。
川流不息
(chuān
liú
bù
xī)
,
渊澄取映
(yuān
ché
ng q
ǔ
yì
ng)
。
容止若思
(ró
ng
zhǐ
ruò
sī)
,
言辞安定
(yá
n cí
ān
dì
ng)
。
笃初诚美
(dǔ
chū
ché
ng
měi)
,
慎终宜令
(shè
n
zhōng
yì
lì
ng)
。
荣业所基
(ró
ng yè
suǒ
jī)
,
籍甚无竟
(jí
shè
n wú
jì
ng)
。
学优登仕
(xué
yōu
dēng
shì
)
,
摄职从政
(shè
zhǐ
có
ng zhè
ng)
。
存以甘棠
(cú
n
yǐ
gān
tá
ng)
,
去而益咏
(qù
é
r yì
y
ǒng)
。
乐殊贵贱
(lè
shū
guì
jià
n)
,
礼别尊卑
(lǐ
bié
zūn
bēi)
。
上和下睦
(shà
ng hé
xià
mù
)
,
夫唱妇随
(fū
chà
ng fù
suí
)
。
外受傅训
(wà
i shò
u fù
xù
n)
,
入奉母仪
(rù
fè
ng
mǔ
yí
)
。
诸姑伯叔
(zhū
gū
bó
shú
)
,
犹子比儿
(yōu
zǐ
bǐ
é
r)
。
孔怀兄弟
(kǒng
huá
i
xiōng
dì
)
,
同气连枝
(tong qì
liá
n
zhī)
。
交友投分
(jiāo
yǒu
tó
u
fēn)
,
切磨箴规
(qiē
mó
zhēn
guī)
。
仁慈隐恻
(ré
n cí
yǐn
cè
)
,
造次弗离
(zà
o cì
fú
lí
)
。
节义廉退
(jié
yì
liá
n tuì
)
,颠沛匪亏
(diān
pè
i
fěi
kuī)
。
性静情逸
(xì
ng jì
ng qí
ng yì
)
,心动神疲
(xīn
dò
ng shé
n pí
)
。
守真志满
(shǒu
zhēn
zhì
mǎn)
,逐物意移
(zhú
wù
yì
yí
)
。
坚持雅操
(jiān
chí
y
ǎ
cāo)
,好爵自縻
(hǎo
jué
zì
mí
)
。
都邑华夏
(dū
yì
huá
xià
)
,东西二京
(dōng
xī
è
r
jīng)
。
背邙面洛
(bè
i má
ng mià
n luò
)
,浮渭据泾
(fú
wè
i jù
jīng)
。
宫殿盘郁
(gōng
dià
n pá
n yù
)
,楼观飞惊
(ló
u
guān
fēi
jīng)
。
图写禽兽
(tú
xiě
qí
n shò
u)
,画彩仙灵
(huà
cǎi
xiān
lí
ng)
。
丙舍旁启
(bǐng
shè
pang
qǐ)
,甲帐对楹
(jiá
zhà
ng duì
yí
ng)
。
肆筵设席
(sì
yá
n shè
xí
)
,鼓瑟吹笙
(gǔ
sè
chuī
shēng)
。
升阶纳陛
(shēng
jiē
nà
bì
)
,弁转疑星
(bià
n zhuà
n yí
xīng)
。
右通广内
(yò
u
tōng
guǎng
nè
i)
,左达承明
(zuǒ
dá
ché
ng mí
ng)
。
既集坟典
(jì
jí
fé
n
diǎn)
,亦聚群英
(yì
jù
qú
n
yīng)
。
杜稿钟隶
(dù
gǎo
zhōng
lì
)
,漆书壁经
(qī
shū
bì
jīng)
。
府罗将相
(fǔ
luó
jiāng
xià
ng)
,路侠槐卿
(lù
xiá
huá
i
qīng)
。
户封八县
(hù
fēng
bā
xià
n)
,家给千兵
(jiā
jǐ
qiān
bīng)
。
高冠陪辇
(gāo
guān
pé
i
niǎn)
,驱毂振缨
(qū
gǔ
zhè
n
yīng)
。
世禄侈富
(shì
lù
chǐ
fù
)
,车驾肥轻
(chē
jià
fé
i
qīng)
。
策功茂实
(cè
gōng
mà
o shí
)
,勒碑刻铭
(lè
bēi
kè
mí
ng)
。
磻溪伊尹
(pá
n
xī
yī
yǐn)
,佐时阿衡
(zuǒ
shí
ā
hé
ng)
。
奄宅曲阜
(yǎn
zhá
i
qū
fù
)
,微旦孰营
(wēi
dà
n shú
yí
ng)
。
桓公匡合
(huá
n
gōng
kuāng
hé
)
,
济弱扶倾
(jì
ruò
fú
qīng)
。
绮回汉惠
(qǐ
huí
hà
n huì
)
,
说感武丁
(yuè
gǎn
wǔ
dīng)
。
俊乂密勿
(jù
n yì
mì
wù
)
,
多士实宁
(duō
shì
shí
ní
ng)
。
晋楚更霸
(jì
n
chǔ
gēng
bà
)
,
赵魏困横
(zhà
o wè
i kù
n hé
ng)
。
假途灭虢
(jiǎ
tú
miè
guó
)
,
践土会盟
(jià
n
tǔ
huì
mé
ng)
。
何遵约法
(hé
zūn
yuē
fǎ)
,
韩弊烦刑
(há
n bì
fá
n xí
ng)
。
起翦颇牧
(qǐ
jiǎn
pō
mù
)
,
用军最精
(yò
ng
jūn
zuì
jīng)
。
宣威沙漠
(xuān
wēi
shā
mò
)
,
驰誉丹青
(chí
yù
dān
qīng)
。
九州禹迹
(jiǔ
zhō
u
yǔ
jì
)
,
百郡秦并
(bǎi
jù
n qí
n bì
ng)
。
岳宗泰岱
(yuè
zōng
tà
i dà
i)
,
禅主云亭
(chá
n
zhǔ
yú
n tí
ng)
。
雁门紫塞
(yà
n mé
n
zǐ
sà
i)
,
鸡田赤诚
(jī
tiá
n chì
ché
ng)
。
昆池碣石
(kūn
chí
jié
shí
)
,
钜野洞庭
(jù
yě
dò
ng tí
ng)
。
旷远绵邈
(kuà
ng
yuǎn
miá
n
miǎo)
,
岩岫杳冥
(yá
n xiù
yǎo
mí
ng)
。
治本于农
(zhì
běn
yú
nó
ng)
,
务兹稼穑
(wù
zī
jià
sè
)
。
俶载南亩
(chù
zǎi
ná
n
mǔ)
,
我艺黍稷
(wǒ
yì
shǔ
jì
)
。
税熟贡新
(shuì
shú
gong
xīn)
,
劝赏黜陟
(quà
n
shǎng
chù
zhì
)
。
孟轲敦素
(mè
ng
kē
dūn
sù
)
,
史鱼秉直
(shǐ
yú
bǐng
zhí
)
。
庶几中庸
(shù
jǐ
zhōng
yōng)
,
劳谦谨敕
(lá
o
qiān
jǐn
chì
)
。
聆音察理
(ling
yīn
chá
lǐ)
,
鉴貌辨色
(jià
n mà
o bià
n sè
)
。
贻厥嘉猷
(yí
jué
jiā
yó
u)
,
勉其祗植
(miǎn
qí
zhī
zhí
)
。
省躬讥诫
(xǐng
gōng
jī
jiè
)
,
宠增抗极
(chǒng
zēng
kà
ng jí
)
。
殆辱近耻
(dà
i
rǔ
jì
n
chǐ)
,
林皋幸即
(ling
āo
xì
ng jí
)
。
两疏见机
(liǎng
shū
jià
n
jī)
,
解组谁逼
(jiè
zǔ
shuí
bī)
。
索居闲处
(suǒ
jū
xiá
n chù
)
,
沉默寂寥
(ché
n mò
jì
lià
o)
。
求古寻论
(qiú
gǔ
xú
n lù
n)
,
散虑逍遥
(sǎn
lǜ
xiāo
yá
o)
。
欣奏累遣
(xīn
zò
u
lěi
qiǎn)
,
戚谢欢招
(qī
xiè
huān
zhāo)
。
渠荷的历
(qú
hé
de lì
)
,
园莽抽条
(yuá
n
mǎng
chōu
tiá
o)
。
枇杷晚翠
(pí
pá
wǎn
cuì
)
,
梧桐蚤凋
(wú
tong
zǎo
diāo)
。
陈根委翳
(ché
n
gēn
wěi
yì
)
,
落叶飘摇
(luò
yè
piāo
yá
o)
。
游鹍独运
(you
kūn
dú
yù
n)
,
淩摩绛霄
(ling mó
jià
ng
xiāo)
。
耽读玩市
(dān
dú
wá
n shì
)
,
寓目囊箱
(yù
mù
ná
ng
xiāng)
。
易輶攸畏
(yì
yó
u
yōu
wè
i)
,
属耳垣墙
(zhǔ
ěr
yuá
n qiá
ng)
。
具膳餐饭
(jù
shà
n
cān
fà
n)
,
适口充肠
(shì
kǒu
chōng
chá
ng)
。
饱饫烹宰
(bǎo
yù
pēng
zǎi)
,
饥厌糟糠
(jī
yà
n
zāo
kāng)
。
亲戚故旧
(qīn
qì
gù
jiù
)
,
老少异粮
(lǎo
shà
o yì
liá
ng)
。
妾御绩纺
(qiè
yù
jì
fǎng)
,
侍巾帷房
(shì
jīn
wé
i fá
ng)
。
纨扇圆洁
(wá
n shà
n yuá
n jié
)
,
银烛炜煌
(yí
n zhú
wěi
huá
ng)
。
昼眠夕寐
(zhò
u miá
n
xī
mè
i)
,
蓝笋象床
(lá
n
sǔn
xià
ng chuá
ng)
。
弦歌酒宴
(xiá
n
gē
jiǔ
yà
n)
,
接杯举觞
(jié
bēi
jǔ
shāng)
。
矫手顿足
(jiǎo
shǒu
dù
n zú
)
,
悦豫且康
(yuè
yù
qiě
kāng)
。
嫡后嗣续
(dí
hò
u sì
xù
)
,
祭祀烝尝
(jì
sì
zhēng
chá
ng)
。
稽颡再拜
(jī
sǎng
zà
i bà
i)
,
悚惧恐惶
(sǒng
jù
kǒng
huá
ng)
。
笺牒简要
(jiān
dié
jiǎn
yà
o)
,
顾答审详
(gù
dá
shěn
xiá
ng)
。
骸垢想浴
(hà
i gò
u
xiǎng
yù
)
,
执热愿凉
(zhí
rè
yuà
n liá
ng)
。
驴骡犊特
(lǘ
luó
dú
tè
)
,
骇跃超骧
(hà
i yuè
chāo
xiāng)
。
诛斩贼盗
(zhū
zhǎn
zé
i dà
o)
,
捕获叛亡
(pǔ
huò
pà
n wá
ng)
。
布射僚丸
(bù
shè
liá
o wá
n)
,
嵇琴阮箫
(jī
qí
n
ruǎn
xiāo)
。
恬笔伦纸
(tiá
n
bǐ
lú
n
zhǐ)
,
钧巧任钓
(jūn
qiǎo
rè
n dià
o)
。
释纷利俗
(shì
fēn
lì
sú
)
,
并皆佳妙
(bì
ng
jiē
jiā
mià
o)
。
毛施淑姿
(má
o
shī
shū
zī)
,
工颦妍笑
(gōng
pí
n yá
n xià
o)
。
年矢每催
(niá
n
shǐ
měi
cuī)
,
曦晖朗曜
(xī
huī
lǎng
yà
o)
。
璿玑悬斡
(xuá
n
jī
xuá
n wò
)
,
晦魄环照
(huì
pò
huá
n zhà
o)
。
指薪修祜
(zhǐ
xīn
xiū
hù
)
,
永绥吉劭
(yǒng
suí
jí
shà
o)
。
矩步引领
(jù
bù
yǐn
lǐng)
,
俯仰廊庙
(fǔ
yǎng
lá
ng mià
o)
。
束带矜庄
(shù
dà
i
jīn
zhuāng)
,
徘徊瞻眺
(pá
i huá
i
zhān
tià
o)
。
孤陋寡闻
(gū
lò
u
guǎ
wé
n)
,
愚蒙等诮
(yú
mé
ng
děng
qià
o)
。
谓语助词
(wè
i
yǔ
zhù
cí
)
,焉哉乎也
(yān
zāi
hū
yě)
。
天地玄黄
宇宙洪荒:玄
,
天之色也
;
黄
,
地之色也;洪
,
大也
;
荒
,
远也;
宇宙广大无边。
日月盈昃
辰宿列张 :太阳有正有斜,月亮有圆有缺;星辰布满在无边的太空中。昃:
读音
zè
,意为太阳偏西。
寒来暑往
秋收冬藏:寒暑循环变换,来了又去,去了又来;秋季里忙着收割,冬天里
忙着储藏。
闰余成岁
律吕调阳:
积累数年的闰余并成 一个月,
放在闰年里;
古人用六律六吕来调
节阴阳。
云腾致雨
露变为霜:云气升到天空,遇冷就形成雨;露水碰上寒夜,很快凝结为霜。
金生丽水
剑号巨阙
果珍李柰
海咸河淡
龙师火帝
始制文字
推位让国
吊民伐罪
坐朝问道
爱育黎首
遐迩一体
鸣凤在树
春被草木
恭惟鞠养
女慕贞洁
知过必改
罔谈彼短
信使可复
墨悲丝染
玉出昆冈:金子生于金沙江底,玉石出自昆仑山岗。
珠称夜光:最有名的宝剑叫
“
巨阙
”
,最贵重 的明珠叫
“
夜光
”
。
菜重芥姜:果子中最珍贵的是李和柰,蔬菜中最看重的是芥和姜。
柰:读
音
nà
i
,苹果的一种
鳞潜羽翔:海水咸,河水淡;鱼儿在水中潜游,鸟儿在空中飞翔。
鸟官人皇:龙师、火帝、鸟官、人皇:这都是上古时代的帝皇官员。
乃服衣裳:有了仓颉,开始创造了文字,有了嫘祖,人们才穿起了遮身盖体
的衣裳。
有虞陶唐:唐尧、虞舜英明无私,主动把君位禅让给功臣贤人。
周发殷汤:安抚百姓,讨伐暴君,有周武王姬发和商君成汤。
垂拱平章:贤君身坐朝廷,探讨治国之道,垂衣拱手,和大臣共商国事。
臣伏戎羌:他们爱抚、体恤老百姓,四方各族人都归附向往。
率宾归王:远远近近都统一在一起,全都心甘情愿归服贤君。
白驹食场:凤凰在树林中欢鸣,白马在草场上觅食,国泰民安,处处吉祥。
白驹食场:人才为国家所用,语出《诗经小雅》
赖 及万方:
贤君的教化像春天一样覆盖大自然的一草一木,
恩泽遍及天下百
姓。
盖此身发
四大五常:
人的身体发肤分属于
“
四大
”
,
一言一动都要符合
“
五常
”< br>。
岂敢毁伤:恭蒙父母亲生养爱护,不可有一丝一毫的毁坏损伤。
男效循良:
女子要思慕学习那些为人称道的贞妇洁女,
男子要效法有德有才
的贤人。
得能莫忘:知道自己有过错,一定要改正;适合自己干的事,不要放弃。
靡矜己长:不要去谈论别人的短处,也不要依仗自己有长处就不思进取。
器欲难量:诚实的话要能经受时间的考验;器度要大,让人难以估量。
诗赞羔羊:喻君子之洁高,墨子为白丝染色不褪而悲泣,
「诗经」中有「 羔
羊」篇传扬。